De gemiddelde Nederlander associeert zink voornamelijk met zijn dakgoot. Veel moeders zijn bekend met zinkzalf. Maar zink zit ook in onze dagelijkse voeding. En dat is maar goed ook, want het heeft tal van functies in het lichaam. Daarom verdient zink onder meer de kwalificatie van ‘Beautymineraal’

 

 

ZINK IS EEN ‘BEAUTYMINERAAL’

Kijk eens even naar uw vingernagels, of naar die van uw kinderen. Ziet u witte vlekjes of streepjes? Zo ja, dan kan dat wijzen op een zinktekort. De vlekjes of streepjes verschijnen vaak na infectieziekten, rond de menstruatie of na een vastenperiode. Ze verdwijnen bijna altijd na een paar maanden zinksuppletie, bijvoorbeeld in de vorm van zinkzuigtabletten.

UITINGEN

Zinkgebrek kan zich ook nog op andere manieren uiten aan de buitenkant van het lichaam. Een citaat uit de ‘Complete vitaminen- en mineralengids voor iedereen’, die Hannah Kohn al in 1986 schreef: ‘Tekort aan zink kan striae- witte, streepvormige littekens – veroorzaken op de heupen, dijen, buik, borsten en schouders’.  Ook alopecia (kaalheid door haaruitval), nageldystrofie, dermatitis en trage wondheling kunnen wijzen op zinkdeficiëntie. Wat de wondheling betreft: snijwonden of schrammen die langzaam genezen, insectenbeten of puistjes die littekens geven in plaats van te verdwijnen en hardnekkige kloven in de huid kunnen er op wijzen dat het lichaam meer zink nodig heeft. Ook een huidaandoening als rosacea lijkt gerelateerd aan zinkgebrek. In een dubbelblinde, placebogecontroleerde ‘cross-over’ studie bij negentien patiënten met rosacea bleek orale suppletie van 100mg zinksulfaat (40mg zink) de ernst van de ziekte namelijk te verminderen. De deelnemers werden ingedeeld in twee groepen. De ene groep kreeg gedurende drie maanden zinksulfaat, de andere groep een placebo. Na deze periode wisselden de groepen van supplement, voor nog eens drie maanden. De resultaten lieten zien dat na een maand zinksulfaat de ernst van de ziekte al significant afnam. Wanneer de deelnemers die gestart waren met zinksulfaat het placebo kregen, werd de aandoening weer erger. Bij twaalf procent van de deelnemers waren lichte maagklachten de enige bijwerking van zinksulfaat. Het innemen van het supplement bij de maaltijd kan dit soort klachten overigens voorkomen.

HARDNEKKIG PROBLEEM

Zink zit onder meer in vlees, vis, schaaldieren, volkoren granen, noten en peulvruchten. Mensen met een gevarieerd voedingspatroon krijgen dus voldoende zink binnen, zou je denken. Maar zo eenvoudig is dat nog niet. Dit heeft onder meer te maken met het ontbreken van opslagmogelijkheden voor zink in het lichaam. Daarom zijn we afhankelijk van een dagelijks toereikende inname. Ook speelt een rol dat voedingsbestanddelen de zinkstofwisseling kunnen verstoren. Dit geldt bijvoorbeeld voor kwikresiduen. Deze zitten onder meer in het zoetmiddel HFCS (‘High Fructose Corn Syrup’) dat veel  gebruikt wordt in frisdranken en koek. Zinktekort is een hardnekkig probleem, dat niet dateert van gisteren. Volgens de Amerikaanse onderzoekster dr. Mary Matossian is de plotselinge afname in vruchtbaarheid die zich in Europa voordeed in de periode 1875-1913 zelfs te verklaren door zinktekorten. Zink is namelijk onmisbaar voor een succesvolle voortplanting. Rond 1875 waren er twee belangrijke ontwikkelingen op het gebied van de voedselvoorziening in Europa. Stoomschepen brachten goedkope tarwe uit de Verenigde Staten. Deze geïmporteerde tarwe werd voortaan in nieuwe, door stroom aangedreven, sneldraaiende molens gemalen. Bij dit maalproces werd de kiem vrijwel geheel verwijderd en het overgrote deel van de vitaminen en mineralen, waaronder zink, ging daardoor verloren. Daarnaast nam de teelt van aardappels – een zinkarm voedingsmiddel – sterk toe. Vlees, dat rijk is aan zink, was voedsel voor de rijken. Na 1870 schakelde de Engelse bevolking over van havermout en melk (rijk aan zink) naar wit tarwemeel en thee (beide arm aan zink). Voor een normale lichaamsfunctie hebben volwassenen minstens vijftien mg zink per dag nodig. Witbrood en aardappelen leverden te weinig zink waardoor onder meer de vruchtbaarheid afnam. Dat aan het begin van de twintigste eeuw de voeding te weinig zink bevatte, wordt nog ondersteund door een ander feit. Inspecteurs van Britse fabrieken beschreven symptomen bij werkende kinderen die nu kenmerkend worden geacht voor chronisch zinktekort: groeiachterstand, een ruwe huid en slierterig haar.

KANKERRISICO

Ook in de 21e eeuw is zinktekort nog altijd een wereldwijd probleem, volgens deskundigen van de Amerikaanse Oregon State University. Zij berekenden in 2009 dat ongeveer twee miljard mensen over de hele wereld te weinig zink met de voeding binnenkrijgen. De impact hiervan dient niet te worden onderschat. Het zou wel eens gepaard kunnen gaan met een verhoogd risico van uiteenlopende chronische ziekten, waaronder kanker. Zo is aangetoond dat een tekort aan zink de vatbaarheid voor infectieziekten vergroot en het immuunsysteem verzwakt. Daarnaast is uit onderzoek bekend dat zink essentieel is voor de bescherming tegen oxidatieve stress en het herstel van genetische schade. Gevonden is dat zelfs een lichte zinkdeficiëntie al tot stijging van de DNA-schade kan leiden, waarmee de link is gelegd met een verhoogd risico van kanker. Er zijn bijvoorbeeld veel onderzoeken uitgevoerd waarin naar de relatie tussen zink en prostaatkanker is gekeken. Dit omdat de prostaatklier één van de hoogste lichaamsconcentratie zink bevat. Hierbij is gevonden dat de ontwikkeling van prostaatkanker met een snelle daling van de zinkconcentratie in het prostaatweefsel gepaard ging. In sommige studies is dan ook gesuggereerd dat het verhogen van de concentratie zink in het prostaatweefsel mogelijk tegen prostaatkanker beschermt of bij de behandeling ervan een rol zou kunnen spelen. Daarnaast bestaan vermoedens dat een lage inname van zink verband houdt met verhoogde risico’s van onder meer slokdarmkanker, borstkanker en nekkanker.

MEDICIJNGEBRUIK

Zinktekorten komen tegenwoordig nog veel voor in ontwikkelingslanden. Maar dit betekent niet dat we hiervan in het westen gevrijwaard zijn. Volgens de experts van Oregon State Uneversity bestaat in de Verenigde Staten voor twaalf procent van de bevolking een risico van zinktekort. Voor ouderen zou dit percentage zelfs 40 procent bedragen. Er is geen reden om aan te nemen dat we er in ons land rooskleurig voor staan. Integendeel, zou ik bijna zeggen. Dit heeft te maken met de consumptie van volkoren- en meergranenbrood, beide zijn populaire bestanddelen van het Nederlandse voedingspatroon. Deze broodsoorten zijn relatief rijk aan fytinezuur. Deze stof heeft als eigenschap dat het sterk bindt aan mineralen zoals ijzer, magnesium en zink. Het gevolg is dat het zink niet meer door de darmwand kan worden opgenomen, waardoor tekorten kunnen ontstaan. Ouderen lopen een verhoogd risico op zinkdeficiëntie omdat bij hen zowel de zinkinname als de zinkopname vaak verlaagd is. Chronisch medicijngebruik kan hierbij ook een rol spelen. Zo kunnen onder meer ACE-remmers (captopril, enalapril), corticosteroïden, lisdiuretica, thiazide diuretice en H2-receptorantagonisten de zinkstatus verlagen. Tal van signalen kunnen wijzen op een mogelijk zinktekort. Nog niet genoemd zijn een verminderde reuk- en smaakzin, gebrek aan eetlust, diarree, ontstoken tong, vermoeidheid, emotionele/mentale problemen, impotentie en nachtblindheid. Het illustreert de brede werking van zink in het lichaam. Het is daarom geen verrassing dat de Europese Unie aan geen enkel ander mineraal zóveel gezondheidsclaims heeft toegekend als aan zink. Daarbij zit ook een huidclaim (‘zink draagt bij tot de instandhouding van een normale huid’), een haarclaim (‘zink draagt bij tot de instandhouding van normaal haar’) en een nagelclaim (‘zink draagt bij tot de instanthouding van normale nagels’). Het maakt zink tot het ‘Beautymineraal’ bij uitstek.

Nancy Peter

Nancy Peter

Nancy van Derma Clinic Vlodrop is schoonheidsspecialiste, permanente make-up specialist, visagiste en gewichtsconsulente.
cenzaa-logo-wit
partner-logo01
huidproffecional
bemineral-logo-60