In februari hadden we de nationale cholesteroltest. Elke Nederlander tussen de 30 en 70 jaar kon gratis zijn cholesterol laten meten. Naar aanleiding hiervan is een discussie ontstaan over of zo’n test nut heeft, hoe een verhoogd cholesterol te lijf gaan en zelfs of een factor is voor hart- en vaatziekten. Waar cardiologen het wel over eens zijn, is dat wie slechts een risicofactor heeft voor hart- en vaatziekten, roken, hoge bloeddruk, suikerziekte of dus cholesterol geen noemenswaardig verhoogd risico heeft. Bovendien: van deze genoemde risicofactoren is cholesterol de minst belangrijke. Waar moet je dan wel opletten?

Misschien is het wel het belangrijkste om de glucosespiegel binnen normale grenzen te houden. Voor velen is dit ook het voorstadium van suikerziekte. Deze conditie kan al tot allerlei gezondheidsproblemen leiden, van psychische problemen tot depressie aan toe. Dat is natuurlijk een nadeel. Maar het verhoogt ook de mogelijkheden: doe je er wat aan, dan kan dat je leven veranderen en de kans op diabetes en dus hart- en vaatziekten verkleinen. Deze conditie is verbonden met een hoog suiker gebruik, meestal al van kinds af aan. Let naast de witte suiker vooral op de verborgen suikers zoals in suikerrijke frisdranken zoals cola, snoep en gebak. Deze producten bevatten snel opneembare suikers, evenals zetmeel. Zetmeel zit bijvoorbeeld in bloem, maïzena, witte rijst, wit brood en aardappels. Wanneer zo’n product nauwelijks vezels bevat, is het voor de meeste belastend voor de suikerhuishouding. Daarom behoren verse vruchtensappen hier ook toe. Neem daarom liever de gehele vrucht, omdat daarin nog wel de vezels zitten. Het vervelende is dat vele mensen zich er niet van bewust zijn dat ze diabetes hebben. Bij ongeveer een kwart van alle diabeten is de diagnose nooit gesteld.

Bloeddruk belangrijker

Een andere belangrijke risicofactor is een hoge bloeddruk. Hoge bloeddruk is geen ziekte, maar een teken dat er iets mis is in het lichaam. Er is vastgesteld dat een verhoogde bloeddruk de kans op een hartinfarct vergroot. Dat is geen wonder, want een hogere bloeddruk draagt bij aan een grotere belasting van hart en bloedvaten. De vaten die van de hart af lopen, zijn erg elastisch. Een hoge elasticiteit geeft aan dat de bloedvaten in een goede conditie zijn.  Na verloop van tijd vermindert deze elasticiteit, waardoor de bloeddruk niet meer goed op deze manier kan worden gereguleerd. Er zijn tal van andere factoren die ook kunnen leiden tot een verhoogde bloeddruk. Gelukkig kan regulering ervan heel erg goed met een gezonde levensstijl. Een verhoogde bloeddruk kan het gevolg zijn van voedingstekorten, vooral van vitamine C en D en de mineralen kalium, magnesium en in mindere mate calcium. Maar ook een te veel aan bijvoorbeeld natrium kan leiden tot een verhoogde bloeddruk. Maar een klein deel daarvan komt uit de zoutpot, terwijl het grootste deel geconsumeerd wordt door het eten van brood en kaas. Ook kant en klare soepen, mixen, sauzen en worst zijn belangrijke zoutbronnen, calcium  en magnesium zijn vooral te vinden in groente en fruit, evenals vitamine C  en vezels. Groenten en fruit zijn typische onderdelen van een mediterrane voeding. Andere effectieve maatregelen die een bloeddruk helpen verlagen, zijn lichaamsbeweging en het verliezen van een aantal kilootjes. Onderzoek heeft aangetoond  dat co-enzym Q10 ook de bloeddruk helpt verlagen.

Nog geen 25 uur in hele studie

Hoewel een hoge bloeddruk of verhoogd cholesterol geen ziekte is, worden ze vaak met medicijnen behandeld. Maar mijn motto is: eerst voeding, dan medicijnen. Echter is cholesterol of bloeddruk verhoogd, dan waarschuwt de huisarts hooguit minder verzadigd vet te eten en niet te veel zout te gebruiken. Maar wat valt er te verwachten van de huisarts als het om voeding gaat? Hoogleraar Fred Brouns van de universiteit Maastricht twitterde onlangs dat een arts in zijn gehele opleiding gemiddeld 25 uur aan voeding besteedt. Dat is nog geen week in zes jaar. Terwijl studenten gedurende hun hele studie vele dikke boeken over medicijnen moeten bestuderen. Over de inhoud ervan wordt hij geëxamineerd, dus hij zorgt er wel voor dat hij die kennis tot zich neemt. Hij heeft overigens geen keus. Immers als hij zijn tentamens en examens niet haalt, dan kan hij geen arts worden. Hoe anders is dat dus wat voeding betreft.

Let liever op oxycholesterol

Tot nu toe heb ik om het risico hart en vaatziekten zo klein als mogelijk te laten zijn, voorgesteld: niet roken, stabiliseren van de suikerspiegel en normaliseren van de bloeddruk. Komen we terug op het thema cholesterol, dan hoef je niet bang te zijn voor het cholesterol zelf. Waar we wel voor moeten oppassen, is het oxycholesterol. Oxycholesterol is een van de schadelijke factoren bij het dichtslibben van bloedvaten. Dit geoxideerde cholesterol komt niet alleen voor in onze voeding, maar ook in ons bloed. Oxycholesterol zit vooral in eipoeder. Voor de voedingsindustrie is eipoeder een uitkomst en te prefereren boven de moeilijk hanteerbare eieren.  Eipoeder wordt gemaakt door in grote ketels eieren in een hete luchtstroom en onder hoge druk te verstuiven. Hierdoor wordt het cholesterol in de eieren geoxideerd en ontstaat het oxycholesterol. Wie hart en vaatziekten wil voorkomen, dient producten waarin eipoeder is verwerkt zoveel mogelijk te vermijden. Hierbij gaat het vooral om koekjes en andere bakkerswaren, naast allerlei snacks, hoogbewerkte leverproducten, zoals leverworst, zijn ook rijke bronnen.  Oxycholesterol ontstaat ook in ons bloed. Net als ijzer kan ook cholesterol roesten wanneer er onvoldoende bescherming is tegen oxidatie. Vooral het slechte LDL -cholesterol. Cholesterol is namelijk een uiterst nuttig stofje. Het lichaam maakt hieruit vitamine D, geslachtshormonen en stresshormonen zoals het cortisol. Aan cholesterol zelf worden antioxidatieve eigenschappen toegekend. Cholesterol- rijke eieren vormen ook geen bedreiging voor ons hart zoals ons jaren is voorgehouden. Niet het zuivere cholesterol is een risicofactor, ook niet direct het LDL- cholesterol, maar het oxycholesterol in het lichaam. De kunst is om cholesterol weer in perspectief te gaan zien. Er is meer op de wereld dan cholesterol…

Nancy Peter

Nancy Peter

Nancy van Derma Clinic Vlodrop is schoonheidsspecialiste, permanente make-up specialist, visagiste en gewichtsconsulente.
cenzaa-logo-wit
partner-logo01
huidproffecional
bemineral-logo-60